Onderwijs

Afwijkende toelating tot het hoger onderwijs

De Codex Hoger Onderwijs (de verzameling van alle hogeronderwijsdecreten) voorziet in de mogelijkheid om een afwijking te verkrijgen op de algemene toelatingsvoorwaarden tot het hoger onderwijs.

Er is een procedure voor afwijkende toelating tot een graduaatsopleiding en een andere procedure voor een afwijkende toelating tot een bacheloropleiding. Deze procedures lopen via de associaties. In de Associatie Universiteit & Hogescholen Antwerpen spreken we over de pAT (procedure afwijkende toelating).

 

Bachelors

pAT bacheloropleidingen

 

Als je een diploma secundair onderwijs hebt, kan je je inschrijven voor een bacheloropleiding. Het mag een diploma aso, tso, kso of bso zijn. Een getuigschrift bso is niet voldoende. En voor een aantal opleidingen in het hoger onderwijs zijn er bijkomende voorwaarden (de artisitieke toelatingsproef, het toelatingsexamen arts/tandarts, niet-bindende toelatingsproeven). 

Als je geen diploma secundair onderwijs hebt, dan kan je dat alsnog behalen. Meer informatie daarover vind je hieronder onder ‘Zinvolle alternatieven’. Met een diploma secundair onderwijs krijg je rechtstreeks toegang tot het hoger onderwijs. Het loont de moeite om deze trajecten te onderzoeken en te overwegen.

Als je geen diploma secundair onderwijs hebt, kan je bij de Associatie Universiteit & Hogescholen Antwerpen de procedure aftwijkende toelating (pAT) bacheloropleidingen doorlopen. Die intensieve procedure is een uitzonderingsprocedure, die bestaat uit meerdere onderdelen. Als je slaagt, krijg je een toelatingsbewijs voor het hoger onderwijs.

De AUHA organiseert twee keer per academiejaar een informatiesessie over de pAT bacheloropleidingen. Meer informatie daarover vind je hieronder onder ‘Informatiesessies’.

Zinvolle alternatieven

Als je geen diploma secundair onderwijs hebt, dan kan je dat alsnog behalen via:

  • het voltijds secundair onderwijs waar je je als reguliere leerling kan inschrijven
  • via het secundair volwassenenonderwijs in een centrum voor volwassenenonderwijs (cvo)
  • via de Examencommissie van de Vlaamse Gemeenschap
  • via het systeem ‘Leren en Werken’ in het deeltijds beroepssecundair onderwijs

Meer informatie over het behalen van het diploma secundair onderwijs, vind je op

www.onderwijskiezer.be
www.wordwatjewil.be
www.ikleerbij.be

Er zijn ook verschillende opleidingsmogelijkheden in het kader van levenslang en levensbreed leren waarvoor geen diploma secundair onderwijs vereist is: 

  • verschillende soorten opleidingen in het ‘Volwassenenonderwijs’ aangeboden door diverse organisaties. 
  • een bacheloropleiding aan de Open Universiteit www.Bachelor_OpenUniversiteit_NL
  • ondernemersopleidingen en andere opleidingen bij het Vlaams Agentschap voor Ondernemersopleiding, Syntra-Vlaanderen.
  • opleidingen die zich richten op de arbeidsmarkt aangeboden door de Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding (VDAB). 
  • een ruim aanbod van cursussen van sociaal-culturele organisaties in Vlaanderen, gebundeld aangeboden door het Steunpunt voor Sociaal-Cultureel Volwassenenwerk (SoCius).

Afwijkende toelatingsvoorwaarden worden bepaald in het onderwijs- en examenreglement van de instelling hoger onderwijs. 

Concept en methode

De Associatie Universiteit & Hogescholen Antwerpen vraagt van de kandidaat-student om deel te nemen aan een test die het algemeen niveau moet inschatten maar ook om een studieoriënteringsdossier te maken. In dat laatste moet de kandidaat-student schetsen voor welke opleiding hij of zij zich wil inschrijven en waarom.

Beoordeling algemeen niveau (test algemeen niveau)
De beoordeling van het algemeen niveau peilt naar generieke competenties voor het hoger onderwijs. Elementen daarin zijn o.m.

  • informatieverwerving en –verwerking; 
  • analyseren, diagnosticeren en formuleren. Het resultaat van deze beoordeling wordt afgezet t.o.v. een predictieve normering m.b.t. het potentieel voor hoger onderwijs.

Beoordeling opleidingsperspectief
Waarom is studieadvies zo’n belangrijk onderdeel van de pAT bacheloropleidingen in de Associatie Antwerpen? Omdat wij ervan overtuigd zijn dat een beoordeling van het potentieel van een kandidaat enkel betekenisvol kan gebeuren als dit gekaderd wordt in een opleidingscontext en aangevuld wordt met een studieoriëntatie.

Het opzet van de opleidingsgeoriënteerde evaluatie is drieledig: 
1    een context bieden voor de beoordeling algemeen niveau, in het bijzonder met betrekking tot leercompetenties;
2    het door de kandidaat vooropgezette opleidingsperspectief evalueren;
3    een studieoriënteringsadvies voor de kandidaat formuleren. 

De beoordeling opleidingsperspectief bestaat uit de evaluatie van een studieoriënteringsdossier waarin de kandidaat op een geargumenteerde en persoonlijke wijze het studiekeuzeproces en de visie op de (onderwijs)loopbaan expliciteert. De structuur van dit dossier wordt als een sjabloon (o.m. elektronisch) aangeboden.  

Toelatingsvoorwaarden

Wie komt in aanmerking voor deze procedure?

Je kom in aanmerking voor de pAT bacheloropleidingen als:

  • je geen diploma secundair onderwijs hebt;
    EN
  • je minstens 21 jaar bent op de uiterste datum van inschrijving of uiterlijk op 31 december van dat jaar.
    EN
  • je dat academiejaar nog niet hebt deelgenomen aan de procedure. Je kan immers maar één keer per academiejaar deelnemen aan de procedure.

Let op!

Bij een positieve beoordeling ontvang je een toelatingsbewijs. Dat vervangt het diploma secundair onderwijs voor de toelating tot het hoger onderwijs. Daarnaast moet je ook voldoen aan de decretaal bepaalde taalvereisten en zijn er voor sommige opleidingen ook bijkomende toelatingsvoorwaarden:

  • De opleidingen audiovisuele kunst en beeldende kunst, en muziek en podiumkunsten organiseren een artistieke toelatingsproef.
  • Voor de universitaire opleidingen geneeskunde en tandheelkunde moet je slagen voor een toelatingsexamen arts – tandarts.
  • Voor bepaalde bacheloropleidingen is deelname aan een niet-bindende toelatingsproef een voorwaarde voor inschrijving.

Er is ook nog een bijzondere procedure virtuozen in de muziek. Speciaal voor jongeren die jonger zijn dan 21 jaar en waarvan het talent en de volgehouden wil binnen een specifieke muziekdiscipline verder reiken dan wat door het leerplichtonderwijs of deeltijds kunstonderwijs kan worden aangeboden. Meer informatie hierover vind je in de artikelen 18 tem 21 van het pAT Reglement.

Informatiesessies

De Associatie Universiteit & Hogescholen Antwerpen organiseert twee keer per jaar een informatiesessie over de procedure pAT bacheloropleiding. We gaan in op:

  • de verschillende onderdelen van de procedure.
  • de elementen van de beoordeling.
  • de wijze waarop je het studieoriënteringsdossier kan aanpakken. 

De eerstvolgende informatiesessie heeft plaats in Antwerpen op zaterdag 6 maart 2021 om 10 uur. Hier inschrijven

De presentatie van de laatste infosessie vind je hier.

Verloop

Het is belangrijk dat je tijdig aan de procedure begint zodat je tegen de start van het academiejaar of het tweede semester het hele traject hebt afgewerkt. 

STAP 1: Informeer jezelf

  • Ga op zoek naar informatie over de verschillende opleidingen in het hoger onderwijs. Via de websites van de universiteit of de hogescholen, vind je informatie voor studiekiezers. Per opleiding kan je bekijken waarom je voor die opleiding zou moeten kiezen. Je vindt er informatie over startcompetenties en toelatingsvoorwaarden.
  • Ga op zoek naar instrumenten voor studieoriëntering, bijvoorbeeld Columbus.
  • Informeer je grondig over de pAT bacheloropleiding, bijvoorbeeld via de informatiesessie over de pAT die de AUHA organiseert.

STAP 2: Schrijf je in voor de pAT bacheloropleidingen en maak je studieoriënteringsdossier

  • Inschrijving in de procedure kan vanaf 1 tot en met 30 april en vanaf 1 tot en met 31 oktober. Meer informatie hierover vind je onder de rubriek ‘Timing’.
  • Vul je studieoriënteringsdossier in.
  • Schrijf je in via het inschrijvingsformulier en voeg je studieoriënteringsdossier toe met de nodige attesten.
    Let op! Het indienen van het studieoriënteringsdossier maakt deel uit van de inschrijving.
  • Je krijgt een bevestiging van je inschrijving met een uitnodiging voor deelname aan een test die je algemeen niveau beoordeelt. 

STAP 3: Neem deel aan een test die je algemeen niveau beoordeelt

Na je inschrijving ontvang je een uitnodiging voor de test. De test wordt op vastgelegde momenten in groep afgenomen. Je meldt je op het afgesproken moment aan.

STAP 4: Beoordeling van je dossier

  • De beoordeling gebeurt op dossier. Je dossier bestaat uit de test die het algemeen niveau beoordeelt en het studieoriënteringsdossier.
  • Een beoordelingscommissie beoordeelt je dossier. De commissie bestaat uit drie personen waarvan minstens één verwant is aan het studiedomein dat jij in je dossier hebt aangebracht. 
  • De beoordelingscommissie kan om een gesprek met jou vragen, maar dat is niet altijd het geval. 
  • Tussen de uiterste datum van registratie en de beslissing over de toelating liggen maximaal 8 weken.
  • Je wordt per brief en per mail op de hoogte gebracht van de beslissing. Een positieve beslissing resulteert in een toelatingsbewijs.

STAP 5: Schrijf je in de instelling die je gekozen hebt in

Meld je met je toelatingsbewijs aan bij de inschrijvingsdienst van de hogeronderwijsinstelling die je gekozen hebt.

Voor meer informatie kan je terecht bij de verantwoordelijken van elke instelling. Contactadressen vind je onder de rubriek ‘Vragen’.

Timing

Per academiejaar worden er twee procedures voorzien: 

  • een najaarsprocedure die toegang geeft het tweede semester van het lopende academiejaar;
  • een voorjaarsprocedure die toegang geeft tot het eerste semester van het aansluitende academiejaar.

Inschrijven voor de najaarsprocedure kan van 1 tot en met 31 oktober.
Inschrijven voor de voorjaarsprocedure kan van 1 tot en met 30 april.

Je kan een schematisch overzicht van de vastgelegde termijnen downloaden

Jaarlijks wordt in functie van deze procedures ook een informatiesessie georganiseerd. Meer informatie hierover vind je onder de rubriek ‘Informatiesessies’.

Studieoriënteringsdossier (SOD)

Wat is een studieoriënteringsdossier (SOD)?
Naast de beoordeling van je algemeen niveau (aan de hand van een genormeerde test op een vastgelegd moment) wordt in de pAT bacheloropleidingen ook je opleidingsperspectief beoordeeld. Dat laatste gebeurt aan de hand van je studieoriënteringsdossier (SOD) waarin je zelfstandig op een geargumenteerde en persoonlijke wijze je studiekeuzeproces en je visie op de (onderwijs)loopbaan expliciteert. Je vult hiervoor het sjabloon in dat je kan downloaden. Je wijkt niet af van deze structuur.   

Het SOD moet je elektronisch invullen en bij de inschrijving voegen. Zonder SOD is je inschrijving niet volledig. 

Onderdelen van het studieoriënteringsdossier
1 Persoonsgegevens
2 Studieoriëntering
3 Arbeidsloopbaan
4 Onderwijs en vorming
5 ICT-vaardigheden
6 Taalkennis
7 Lijst bijgevoegde documenten

Een belangrijk onderdeel van het SOD is de persoonlijke reflectie op je loopbaan m.b.t. arbeid, onderwijs en vorming. Let op om ook steeds de documenten waarnaar je verwijst (getuigschriften, attesten, diploma’s…) toe te voegen aan het SOD.

Het nauwkeurig invullen van het dossier en het verzamelen van de benodigde bijhorende documenten kan behoorlijk wat tijd vragen. Onderschat dit niet. 

Elektronisch dossier: instructies voor gebruik

  • Het studieorienteringsdossier is een MS word-sjabloon dat je kan downloaden.
  • Het sjabloon bevat macro’s en knoppen die enkel in windows functioneren. Er is (nog) geen versie voor Mac gebruikers. 
  • Bij het openen is het mogelijke dat je eerst de knop ‘Bewerken inschakelen’ moet klikken om rechtstreeks in het gedownloade document te kunnen werken. Aansluitend moet je de activatie van die macro’s bevestigen door de knop ‘inhoud inschakelen’ aan te klikken. 
  • Bewaar het document met je naam en voornaam om het te kunnen doorsturen.
Reglement

De procedure afwijkende toelatingsvoorwaarden voor de bacheloropleidingen wordt georganiseerd vanuit een associatiereglement, goedgekeurd door de verschillende instanties van de deelnemende instellingen voor hoger onderwijs en het Bestuursorgaan van de associatie. 

> pAT | Reglement

Validerende instantie
De procedure verloopt conform een algemeen reglement van de associatie. De instellingen passen hun procedure daarop aan. De associatie is de validerende instantie.

Aard van de toelating
Via de procedure afwijkende toelatingsvoorwaarden kunnen kandidaten toegelaten worden tot het hoger onderwijs. De toelating is een algemene toelating met opleidingsperspectief, d.w.z. met een opleidingsspecifieke oriëntering. 

Geldigheid van de toelating
De toelating op basis van afwijkende toelatingsvoorwaarden blijft minimaal vijf jaar geldig. Na vijf jaar kan er een actualiseringstoets opgelegd worden. De toelating is ook overdraagbaar naar andere instellingen. 

Als je in een andere hogeronderwijsinstelling al toegelaten bent, dan meld je je rechtstreeks bij de verantwoordelijke van de nieuwe instelling. Contactgegevens vind je onder de rubriek ‘Vragen’. De instellingsverantwoordelijke onderzoekt of de toelating overdraagbaar is.

Plaats van de beoordeling
De effectieve uitwerking (beoordeling en beslissing) gebeurt op het niveau van de instelling en conform het reglement van de associatie, al dan niet gedelegeerd naar een faculteit, departement of opleiding.

Kostprijs
De pAT is kosteloos.

Vragen

Info en contact

AUHA (Associatie Universiteit & Hogescholen Antwerpen)
Prinsstraat 13, 2000 Antwerpen
T 03 265 30 56
E pat@auha.be
Maatschappelijke zetel: Middelheimlaan 1, 2020 Antwerpen

Instellingsverantwoordelijken voor de procedure afwijkende toelatingsvoorwaarden (pAT)

AP (Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen
Kris Van Elsen
Lange Nieuwstraat 101, 2000 Antwerpen
T 03 220 58 21
E kris.vanelsen@ap.be
 www.ap.be

Hogere Zeevaartschool
Bea Wauters
Noordkasteel Oost 6, 2030 Antwerpen
T 03 205 64 36
bea.wauters@hzs.be
www.hzs.be

Karel de Grote Hogeschool
Kim Buermans
Brusselstraat 45, 2018 Antwerpen
T 03 613 14 27
E admission@kdg.be
www.kdg.be

Universiteit Antwerpen
Ann Coene
T 03 265 36 09
Ann.Coene@uantwerpen.be
www.uantwerpen.be

Graduaten

pAT graduaatsopleidingen

Graduaatsopleidingen zijn korte, flexibele en praktijkgerichte hogeronderwijsopleidingen die zeer gegeerd zijn op de arbeidsmarkt. Sedert september 2019 richten de Vlaamse hogescholen deze opleidingen in, naast hun professionele bacheloropleidingen en het hoger kunstonderwijs. Toegang tot een graduaatsopleiding is gereglementeerd. In principe is er een diploma van secundair onderwijs nodig om zo een opleiding te beginnen. Er zijn daarop weliswaar een aantal uitzonderingen. Eén daarvan is via het toelatingsonderzoek. Binnen de Assoicatie Universiteit & Hogescholen Antwerpen noemen we dit de ‘pAT graduaatsopleidingen’ (procedure afwijkende toelating tot een graduaatsopleiding). 

Werkwijze

Dit toelatingsonderzoek wordt afgenomen door de Vlaamse hogescholen. Samen hebben ze één test uitgewerkt. De test is dus voor alle Vlaamse hogescholen identiek. Het onderzoek test in een digitale toets de mate waarin je voorbereid bent voor het aanvangen van een graduaatsopleiding. Indien je voor het onderzoek slaagt, kun je aan een Vlaamse graduaatsopleiidng beginnen. Dat kan aan eender welke Vlaamse hogeschool en in eender welke graduaatsopleiding. Om aan de toelatingsproef deel te nemen, moet je je op voorhand inschrijven.

Wat wordt er getest?

Het doel van de toelatingsproef is testen of je voldoende basiskennis en –vaardigheden hebt om een graduaatsopleiding te starten. De proef bestaat uit 4 verschillende testonderdelen en duurt ongeveer 100 minuten:

  • woordenschat,
  • begrijpend lezen,
  • rekenen (met rekenmachine),
  • numeriek redeneren (getallenreeksen) (met rekenmachine).

De proef test geen schoolse kennis. Voor de test ‘Rekenen’ en ‘Numeriek redeneren’ worden enkel de 4 basisbewerkingen getest, er is geen extra taalkennis nodig. Voor deze twee testen mag je een rekenmachine gebruiken.

Toelatingsvoorwaarden

Het toelatingsonderzoek is toegankelijk voor iedereen die:

  • voldoet aan de taalvoorwaarden;
  • voldaan heeft aan de leerplicht.

Het toelatingsonderzoek gebeurt op dezelfde manier voor alle kandidaten bij alle hogescholen in Vlaanderen, als je slaagt ontvang je een bewijs van toelating tot de graduaatsopleidingen dat in heel Vlaanderen geldig is.

Wat betekent leerplicht?

De leerplicht loopt tot 18 jaar. Concreet betekent dat:

  • Voor jongeren die voor 1 juli 18 worden, loopt de leerplicht tot de dag van hun 18de verjaardag. ​​Wie bijvoorbeeld op 3 maart 18 wordt, is dan meerderjarig en kan er zelf voor kiezen om niet meer naar school te gaan. Wie het schooljaar niet afmaakt, verlaat wel de school zonder studiebewijs of diploma.
  • Voor jongeren die na 30 juni jarig zijn, loopt de leerplicht tot 30 juni van het jaar waarin zij 18 worden. Dus wie op 19 december 18 wordt, hoeft niet tot dan naar school te gaan. De leerplicht loopt tot 30 juni van het schooljaar ervoor.
Verloop en timing

Er worden verschillende afnamemomenten georganiseerd, op verschillende locaties. Het afnamemoment kan je vrij kiezen, maar je moet je verplicht inschrijven via het aanmeldingsformulier (zie link onderaan).

De inschrijfmomenten liggen gegroepeerd tussen 15 mei en 15 februari, gekoppeld aan de inschrijfperiodes van de hogescholen.

Als je slaagt, krijg een ‘bewijs van toelating tot een graduaatsopleiding’. Dat geldt enkel om je toegang te verlenen tot de graduaatsopleiding. Het is niet hetzelfde als een diploma secundair onderwijs. Het kan daarom in sommige gevallen nuttig zijn om alsnog je diploma secundair onderwijs te behalen. Je kan dit doen via de Examencommissie van de Vlaamse Gemeenschap of onder begeleiding van een Centrum voor Volwassenenonderwijs.

Inschrijven

Er kan uitsluitend digitaal ingeschreven worden via toelatingsonderzoek.be. Je kan uit meerdere momenten en verschillende locaties kiezen om je toelatingsonderzoek af te leggen. 

Mag je herkansen? Hoe dikwijls mag je deelnemen?

Het toelatingsonderzoek is gekoppeld aan de inschrijvingsperiodes voor een specifiek academiejaar. Kandidaten kunnen één maal deelnemen aan het toelatingsonderzoek voor de graduaatsopleidingen voor inschrijving in dat bepaald academiejaar. Indien de kandidaat niet slaagt voor het toelatingsonderzoek voor dat academiejaar, kan hij/zij pas herkansen voor het toelatingsonderzoek met het oog op een volgend academiejaar. Indien vastgesteld wordt dat de toelatingsproef toch een tweede keer voor eenzelfde academiejaar werd afgelegd is de tweede deelname ongeldig.

Reglement

Elke associatie heeft een eigen reglement maar inhoudelijk zijn die identiek: reglement voor het toelatingsonderzoek tot een graduaatsopleiding in de Associatie Universiteit & Hogescholen Antwerpen.

Vragen?

Alle informatie en ook het inschrijfformulier voor het toelatingsonderzoek vind je op toelatingsderzoek.be.

Voor informatie over de graduaatsopleidingen van de Associatie Universiteit & Hogescholen Antwerpen kun je terecht op de websites van de hogescholen: 

VLAANDERENBREDE DIGITALE TOELATINGSPROEF GRADUAATSOPLEIDINGEN (persmededeling)

Persmededeling 30 april 2020
MEER KANSEN MET VLAANDERENBREDE TOELATINGSPROEF GRADUAATSOPLEIDINGEN

Op 1 mei lanceren de Vlaamse hogescholen voor de eerste keer een digitale toelatingsproef graduaatsopleidingen die toekomstige studenten & levenslang lerenden meer kansen tot toegang geeft in het hoger onderwijs.

“Deze proef geeft mensen die hun middelbaar niet afwerkten, de kans op toegang tot het hoger onderwijs”, zegt Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts. “Hiermee zetten we de democratisering en professionalisering van ons hoger onderwijs verder.”

Graduaatsopleidingen zijn korte, flexibele en praktijkgerichte hogeronderwijsopleidingen die zeer gegeerd zijn op de arbeidsmarkt. Sedert september 2019 richten de Vlaamse hogescholen deze opleidingen in naast hun professionele bacheloropleidingen en het hoger kunstonderwijs.

“Wanneer een kandidaat-student, om welke reden dan ook, geen diploma secundair onderwijs heeft behaald, biedt een procedure afwijkende toelating de mogelijkheid om toch op individuele basis toegang te krijgen,” zegt An Peeters, stafmedewerker toelatingsbeleid Associatie KU Leuven. “De proef test geen schoolkennis, maar test of de kandidaat de basisvaardigheden bezit om te kunnen starten in een graduaatsopleiding.” Een unieke kans om de nood aan bijkomende vorming, zowel voor de kandidaat als voor de arbeidsmarkt, waar te kunnen maken.

De vijf Vlaamse associaties sloegen de handen in elkaar en rollen vanaf 1 mei 2020 de allereerste Vlaanderenbrede digitale toelatingsproef uit. Alle Vlaamse hogescholen met graduaatsopleidingen zullen op hun eigen campussen de proeven afnemen, maar de proef zelf is volledig digitaal en uniform. De student kan ongeacht waar hij de test aflegt een bewijs van toelating ontvangen waarmee hij kan starten in een graduaatsopleiding bij alle hogescholen in Vlaanderen. Een eerdere uitrol binnen de hogescholen van de Associatie KU Leuven en AP Hogeschool Antwerpen bewees reeds de kwaliteit van de test en het nut van deze aanpak.

“Dit is een uniek project dat voor velen een springplank kan vormen naar een verdere carrière. Veertigers of vijftigers die nog graag een diploma wensen te behalen in het hoger onderwijs krijgen met deze proef daar de uitgelezen kans toe”, zegt Weyts. “Ik investeer ruim € 80.000 in deze samenwerking en verdere professionalisering van ons hoger onderwijs.”

Meer informatie: www.toelatingsonderzoek.be